ΙΣΤΟΡΙΚΑ

23 εκλογικές αναμετρήσεις τα πρώτα 100 χρόνια
Η συχνότητα
Εννιά φορές τα χρόνια του Οθωνα οι Ελληνες ψήφισαν με ψηφοδέλτια (1834-1861). Μετά την έξωση του Οθωνα, δημοτικές εκλογές θα ξαναγίνουν το 1866 και από τότε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1920 άλλες δεκατέσσερις τοπικές αναμετρήσεις θα γίνουν με σφαιρίδια και σιδερένιες κάλπες.

Η καταγωγή
Το σφαιρίδιο επιλέχτηκε το 1864 ύστερα από εισήγηση των Επτανήσιων πληρεξουσίων στη Β’ Εθνική Συνέλευση (εφαρμοζόταν στο Ιόνιο κράτος, με ρίζες την περίοδο της ενετοκρατίας). Με επιμονή τους, μάλιστα, περιλήφθηκε στο Σύνταγμα και η καθολικότητα του δικαιώματος του εκλέγειν
.
Οι καινοτομίες
Συμπτωματικά οι περισσότερες από τις καινοτομίες στον τρόπο ψηφοφορίας εφαρμόζονται πρώτα στις δημοτικές εκλογές. Απ΄ αυτές ξεκίνησε το σφαιρίδιο, σ΄ αυτές επανήλθε πρώτα το ψηφοδέλτιο, από τις ίδιες άρχιζαν να ψηφίζουν οι γυναίκες, εμφανίστηκε το εκλογικό βιβλιάριο και στις δημοτικές καταργήθηκε (2002).

Ο «κανόνας» των καταγγελιών για νοθεία
Μέχρι την έξωση του Οθωνα κανόνας ήταν οι ηττημένοι των εκλογών να καταγγέλλουν τους νικητές για νοθεία. Για λίγο-πολύ γνήσιες εκλογές μπορούμε να μιλάμε μόνο μετά το 1864. Κρίνοντας όλη αυτή την περίοδο, ο Ν. Δραγούμης (αναδείχτηκε σε πολλά αξιώματα μέχρι και υπουργός Εξωτερικών) είναι πολύ γλαφυρός στις αναμνήσεις του για τον τρόπο που γίνονταν οι εκλογές: «Η μεν παραβίασις των καλπών ωνομάσθη συστολή των σανίδων, αι δε σαπουνοκασέλαι και τα σακούλια κάλπαι, η λύμανσις των σφραγίδων τυχαία σύντριψις, οι συμβολαιογράφοι επί της ψηφοφορίας επιτροπαί και οι απόβλητοι του λαού εκλεκτοί αυτού...».

Η σχετικότητα των μεθόδων
Το σφαιρίδιο αντί του ψηφοδέλτιου στις εκλογές μετά την έλευση του Γεωργίου Α΄ ήταν ασφαλώς μια πιο δημοκρατική μέθοδος. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με το καθολικό της ψηφοφορίας (από το 21ο έτος) αναδείκνυε την Ελλάδα πρωτοπόρα στην άμεση εκλογή των τοπικών αρχόντων (οι πρώτες δημοτικές με το νέο σύστημα έγιναν το 1866). Μετά από μισό περίπου αιώνα, πάντως, τα πράγματα αλλάζουν. Οι αγράμματοι είχαν περιοριστεί, αυτός ο τρόπος ψηφοφορίας θεωρούνταν «καθυστερημένος», είχαν στο μεταξύ προσαρμοστεί και οι μέθοδοι καλπονοθείας και αίτημα των προοδευτικών είναι η επαναφορά του ψηφοδελτίου.